کشفِ اسرارِ جبرييل
«کسیکه دستکم يکبار قرآن نخوانده است که با صراحت لهجه بگويد در قرآن اسم جبرييل نیست و اینکه جبرييل وحی آورده در قرآن نیست، با او چه بگوييم؟»
(رسالهی «کشف الاسرار» آيتالله خمينی؛ ص ۸)
پ. ن. نويسنده به صراحت دارد میگويد که اگر کسی بگوید وحی را جبرييل آورده، يا در قرآن اسم جبرييل هست، يعنی قرآن را «دستکم یکبار» هم نخوانده است. يعنی اگر يکبار قرآن را بخوانی، میتوانی «با صراحتِ لهجه» بگويی وحی را جبرييل نياورده است! جالب نيست؟ آن همه غوغا سرِ حرفِ دکتر سروش از کجا بود پس؟ شما چيز ديگری از اين عبارات کتاب آيتالله خمينی میفهميد؟!
پ. ن. ۲. صرفنظر از اينکه من در چه بخشهايی از اين کتاب نظر مختلفی دارم، اين کتاب «کشف الاسرار» کتابی است شگفتانگيز و بسيار درسآموز. طرفه کتابی است اين کتاب. کتاب، برای زمان خودش کتابی است که يک سر و گردن از بسياری از کتب دينی ديگر بالاتر میايستد. هوشمندی و زيرکی نويسنده از سطر سطرش هويداست. اينها معنایاش اين نيست که نمیشود با آن مخالفت کرد. ادبيات اين کتاب، ادبياتِ من يا ادبيات مورد پسند من نيست. ولی اسلوب ورودِ نويسنده به بحثها منحصر به خودِ اوست.
توضيح ضروری - میبينم که بعضی در قرائت من تشکیک کردهاند. دوباره توضيح میدهم و فکر میکنم برداشت من با توجه به سياق عبارات درست است. از ظاهر حرف اينگونه استنباط میشود که مدعی، يعنی طرف مقابل گفته است اين قرآن را یکی به اسم جبرييل آورده است و ادعا هم کرده که خودِ قرآن دارد میگويد اين را جبرييل آورده. طعنهی نويسنده به «قرآن ندانی» مدعی است. يعنی صراحتاً دارد میگوید که شما حتی یک بار قرآن را از اول تا آخر نخواندهای که بدانی در قرآن هيچ اسمی از جبريیل برده نشد و هیچ جا قرآن نگفته جبرييل وحی را آورده (و اين سخن عين واقعيت است؛ يعنی در قرآن ذکری حداقل به تصريح از نام «جبرييل» نشده). میگويد شما که اصلاً نمیدانی در آن کتاب چه چیزی نوشته شده است، بحث کردن با شما بيهوده است! گذشته از اين، مضمون مشابهی را نويسنده در صحيفهی نور میآورد (که قبلاً در همين وبلاگ ذکرش رفته است و دکتر سروش هم به آن اشاره کرده است). لذا فکر میکنم برداشتی که من کردهام، برداشتی است مقرون به صحت. اين هم عباراتِ ايشان در صحيفهی نور: «ماه رمضان مبارک است. برای اينکه نزول وحی بر او شده است يا به عبارت ديگر معنويت رسول خدا وحی را نازل کرده است... و به عبارت ديگر وارد کرده است پيغمبر اسلام جبرييل امين را در اين دنيا.» (ج ۲۰ صحيفهی نور؛ سخنرانی ۲۵ فروردين ۱۳۶۶).
تکمله: ممنون از توضيحات همهی دوستان عزيز. بله، روايت درست آن است که مقصود نويسنده اين بوده که مدعی میگويد اسم جبريیل در قرآن نيست ولی نويسنده میگوید که مدعی قرآن را يک بار هم نخوانده. در حد لفظ و لغت، نام جبرييل در قرآن آمده است (نظرها را ببينيد).